WEBVTT

00:00:01.600 --> 00:00:04.720
Bijen. Ze zijn onmisbaar voor
onze voedselvoorziening.

00:00:06.400 --> 00:00:08.160
Je hoort ze echt.
Ze zijn opgewonden.

00:00:08.200 --> 00:00:10.920
Ze willen eruit. -Ja.
Ze willen aan het werk.

00:00:11.000 --> 00:00:13.160
Wat een klereherrie maken
die beesten. -Zeker.

00:00:13.360 --> 00:00:16.520
En die gaan we zometeen loslaten,
dan kunnen ze 't gewas bestuiven.

00:00:16.920 --> 00:00:20.600
Maar over de hele wereld
sterft de bij langzaam uit.

00:00:20.840 --> 00:00:23.600
Zorgen over de massale
bijensterfte zijn niets nieuws.

00:00:23.640 --> 00:00:26.640
Maatregelen om de bijensterfte
tegen te gaan zijn dat wel.

00:00:27.040 --> 00:00:30.214
Honingbijen zijn een essentieel onderdeel
van de Amerikaanse voedselproductie

00:00:30.239 --> 00:00:32.064
maar sterven
in een alarmerend tempo.

00:00:32.280 --> 00:00:37.880
Het aantal bijenvolken in Duitsland is
sinds 1990 met 40 procent afgenomen.

00:00:38.480 --> 00:00:40.440
In Nederland wordt
het tij nu gekeerd.

00:00:40.480 --> 00:00:43.600
Een uniek reddingsprogramma
gerund door vrijwilligers...

00:00:43.640 --> 00:00:46.360
moet de bij wereldwijd
van de ondergang redden.

00:00:46.600 --> 00:00:49.480
Het heeft een sfeer alsof u
op een illegale markt staat.

00:00:49.480 --> 00:00:52.440
Daar lijkt het wel op hé,
of ze wiet verhandelen.

00:00:52.480 --> 00:00:55.320
Maar dit is zo mogelijk
nog kostbaarder?

00:00:55.360 --> 00:00:56.680
Dit is goud, ja.

00:00:59.760 --> 00:01:01.760
Voorbij de problemen
gaan we op pad.

00:01:03.640 --> 00:01:06.160
Op zoek naar de oplossingen
en nieuwe perspectieven.

00:01:07.200 --> 00:01:09.200
Op zoek naar de plus.

00:01:26.720 --> 00:01:30.532
En dit zijn de kasten waarin, laten
we zeggen, de grote moordenaars...

00:01:30.557 --> 00:01:34.120
zitten van de honingbij?
-Ja Varroa destructor heet dat beest.

00:01:34.160 --> 00:01:36.880
Dat is een hele goede
naam voor hem.

00:01:36.920 --> 00:01:40.880
Die mijt zelf doodt de
bij eigenlijk niet.

00:01:40.920 --> 00:01:45.040
Maar alle virussen die hij met zich
meebrengt, die zijn fataal voor de bij.

00:01:46.080 --> 00:01:49.920
De Varroamijt is een parasiet die
de bij op grote schaal ziek maakt.

00:01:50.600 --> 00:01:53.080
De ellende begint
ongeveer 30 jaar geleden.

00:01:53.560 --> 00:01:57.360
Ironisch genoeg precies op het
moment dat Gerbert Kos imker wordt.

00:01:57.840 --> 00:01:59.800
We doen even de kap op.

00:02:01.200 --> 00:02:03.040
Bril op.

00:02:08.520 --> 00:02:13.560
Ik zoek dus nu naar een bij die
verkreukelde vleugels heeft.

00:02:14.120 --> 00:02:17.080
Dat is een van de virussen.

00:02:18.040 --> 00:02:22.240
Kijk, deze koningin heeft hele
kleine vleugeltjes. Zie je?

00:02:23.120 --> 00:02:27.040
En dit is een koningin die doodziek is?
-Ja, die is ziek, die kan helemaal niets.

00:02:27.080 --> 00:02:31.200
Die kan ook niet vliegen, dus die zou
nooit op paringsvlucht kunnen gaan.

00:02:31.240 --> 00:02:34.080
Dat betekent dat dit
volk goed ziek is.

00:02:34.120 --> 00:02:38.160
Dus dit volk moet ik zo snel mogelijk
behandelen tegen de Varroamijt.

00:02:38.200 --> 00:02:44.400
Want de enige manier om nog iets te kunnen
doen is gif over het bijenvolk uitstorten.

00:02:44.440 --> 00:02:48.080
Je verdampt het mierenzuur, als
je het op je handen morst...

00:02:48.160 --> 00:02:52.040
dan brandt er meteen
een gat in je huid.

00:02:52.080 --> 00:02:54.040
Daar moet je echt mee oppassen.

00:02:54.080 --> 00:02:58.040
Het zuur doodt de mijt, maar
verzwakt ook het bijenvolk.

00:02:58.080 --> 00:03:02.080
En zo is de bij in een neerwaartse
spiraal terecht gekomen.

00:03:02.120 --> 00:03:04.160
En gaat het slechter
en slechter.

00:03:04.200 --> 00:03:07.090
Dus de volken worden nu nog een
beetje overeind gehouden...

00:03:07.115 --> 00:03:08.731
doordat je ze met gif behandeld?

00:03:08.756 --> 00:03:12.440
Ja, als je dat niet doet, heb je
over twee jaar geen bijen meer over.

00:03:12.480 --> 00:03:14.440
Staat er ook bij wat het doet?

00:03:14.440 --> 00:03:19.480
Ja, giftig bij inademing, veroorzaakt
ernstige brandwonden en oogletsel.

00:03:19.480 --> 00:03:23.160
Bijtend voor de
luchtwegen. -Goedemiddag.

00:03:23.200 --> 00:03:26.720
En dat gooi je dus
over de bijen? -Ja.

00:03:26.760 --> 00:03:28.720
Is het niet erg?

00:03:30.400 --> 00:03:33.120
Maar er is een oplossing
voor de bijensterfte.

00:03:33.160 --> 00:03:36.520
Eerder dit jaar maakte ik daar
een hoopgevend verhaal over.

00:03:36.560 --> 00:03:39.840
We moesten er wel een eindje
voor reizen. Naar Hawaii.

00:03:39.840 --> 00:03:41.720
Goedemorgen. -Goedemorgen.

00:03:41.720 --> 00:03:44.160
Dit is echt de andere
kant van de wereld, he?

00:03:44.200 --> 00:03:45.920
Letterlijk de andere
kant van de wereld

00:03:47.640 --> 00:03:51.560
Hier doet een vriend van Gerbert,
de Nederlander BartJan Fernhout...

00:03:51.600 --> 00:03:54.880
onderzoek naar het
scheppen van een superbij.

00:03:54.880 --> 00:03:59.040
Een bij die bestand is tegen zijn
grootste vijand, de Varroamijt.

00:03:59.760 --> 00:04:02.680
Maar dit is eigenlijk voor het
eerst dat je met resultaten...

00:04:02.680 --> 00:04:06.080
naar buiten durft te komen? -Ja,
dat ik zo iemand als jullie...

00:04:06.080 --> 00:04:07.840
dat durf te laten zien.

00:04:07.880 --> 00:04:11.160
Want er zijn al heel lang
heel grote verwachtingen...

00:04:11.200 --> 00:04:13.160
dat er iets zou moeten kunnen.

00:04:13.760 --> 00:04:17.560
Maar het is nu pas voor het eerst dat
we op deze schaal grote kasten...

00:04:17.600 --> 00:04:21.400
kunnen hebben die toch de Varroa's
goed onder controle houden.

00:04:23.280 --> 00:04:26.226
Het onderzoek is zo'n succes
dat het superbijproject...

00:04:26.251 --> 00:04:28.584
nu van Hawaii naar
Nederland is gebracht.

00:04:29.920 --> 00:04:32.344
Ons land moet het wereldwijde
epicentrum worden...

00:04:32.369 --> 00:04:34.944
voor de grootste reddingsoperatie
van de bij ooit.

00:04:35.640 --> 00:04:40.160
Hier wordt de superbij op grote schaal
gekweekt, gefokt en verder uitgezet.

00:04:40.520 --> 00:04:43.600
Een megaproject dat door
Gerbert wordt gecoördineerd.

00:04:44.120 --> 00:04:46.200
Wat doe je er nu bij? -CO2.

00:04:46.240 --> 00:04:48.280
Daarmee breng je
ze onder narcose.

00:04:48.680 --> 00:04:52.200
Kijk, ze bewegen nu nog en
straks gaan ze in slaap.

00:04:54.040 --> 00:04:56.160
Wat zijn dit? -Darren.

00:04:56.200 --> 00:04:58.160
Mannetjesbijen. -Ja.

00:04:58.800 --> 00:05:00.680
En hoe krijg je
het sperma eruit?

00:05:02.760 --> 00:05:04.920
Dan moet hij eerst een
erectie hebben, he.

00:05:04.920 --> 00:05:06.880
Ik zeg: Bijenporno.

00:05:11.880 --> 00:05:13.800
Ik hoop dat hij rijp is.

00:05:14.920 --> 00:05:17.200
Hoeveel sperma heb
je daarvoor nodig?

00:05:17.240 --> 00:05:19.920
Het sperma van maar
EEN dar gebruik ik.

00:05:19.920 --> 00:05:22.160
Dat is ongeveer een microliter.

00:05:22.160 --> 00:05:24.400
Dat is dit, wat er nu zit.

00:05:24.440 --> 00:05:28.040
Dat is voldoende om de
koningin te bevruchten? -Ja.

00:05:29.920 --> 00:05:34.840
Zo verrijzen in heel Nederland, in achter-
tuinen, schuren en kelders van imkers...

00:05:34.880 --> 00:05:38.760
plekken waar deze superbij
wordt gekweekt. Monnikenwerk.

00:05:39.040 --> 00:05:40.040
Ja.

00:05:41.240 --> 00:05:43.160
Wat ben je nu aan het doen?

00:05:43.200 --> 00:05:46.440
Ik ben nu aan het
scherpstellen, op de koningin.

00:05:47.320 --> 00:05:51.200
Daar moet het sperma in.
En dan insemineren.

00:05:52.480 --> 00:05:55.800
En nu komt het sperma? Want
je ziet dat in die druppel...

00:05:55.800 --> 00:05:58.080
dat komt in de koningin? -Ja.

00:05:58.480 --> 00:06:00.400
En die is nu bevrucht?
-Die is nu bevrucht.

00:06:02.800 --> 00:06:04.840
Ze is haar
maagdelijkheid verloren.

00:06:04.840 --> 00:06:07.600
Ja, ja, ze is zwanger.

00:06:08.400 --> 00:06:11.080
Gefeliciteerd, nu heb je
een superbij gemaakt.

00:06:11.080 --> 00:06:17.200
Ja, dat klopt. Deze koningin was
al resistent tegen de Varroamijt.

00:06:17.800 --> 00:06:21.200
Ik heb nu sperma gebruik van
een dar die ook resistent was.

00:06:21.880 --> 00:06:25.480
Dat betekent dat haar nakomelingen
nu allemaal resistent zijn.

00:06:26.360 --> 00:06:29.640
Als ik aan een imker denk, denk
ik niet aan een halve laborant.

00:06:29.680 --> 00:06:32.560
Nee, dat klopt. Het is
ook heel bijzonder.

00:06:33.040 --> 00:06:36.680
Maar voor dit project is het gewoon
essentieel dat je insemineert.

00:06:37.440 --> 00:06:40.520
Anders duurt het veel te lang, dan
moet je misschien 40 jaar zoeken.

00:06:40.560 --> 00:06:42.600
En nu heb je resultaat
in 1, 2 jaar.

00:06:57.160 --> 00:07:00.040
Wat een enorm complex.
-Ja, het is heel groot.

00:07:00.080 --> 00:07:03.080
Dit complex is ongeveer
12 hectare groot.

00:07:05.000 --> 00:07:07.160
En dit zijn allemaal kassen
waarin gewassen staan...

00:07:07.160 --> 00:07:09.240
die bestoven moeten worden
door jullie bijen? -Ja.

00:07:11.240 --> 00:07:14.560
Willen we goed begrijpen hoe
belangrijk dit superbijproject...

00:07:14.560 --> 00:07:17.920
ook voor de mens is dan zijn we
hier precies op de goede plek.

00:07:18.000 --> 00:07:22.840
Bij het bedrijf Bejo, een van de
grootste zadentelers van Nederland.

00:07:22.840 --> 00:07:24.840
Zal ik een handje
helpen? -Ja, prima.

00:07:26.040 --> 00:07:27.760
Dat valt mee.

00:07:33.680 --> 00:07:37.280
De kisten zijn wel dicht mag ik
hopen. -Die zijn goed dicht, hoor.

00:07:38.320 --> 00:07:42.360
Bram Vroegop is een van de vier
professionele imkers van de zadenkweker.

00:07:42.560 --> 00:07:44.680
Ik mag een dagje met hem mee.

00:07:45.440 --> 00:07:48.040
Hoeveel bijen zitten er
uiteindelijk in zo'n kist?

00:07:48.080 --> 00:07:52.360
Ongeveer, ik schat een
beetje, 15.000 bijen.

00:07:52.520 --> 00:07:55.640
Het zijn behoorlijke afstanden,
vandaar dat je die karren nodig hebt.

00:07:55.680 --> 00:07:57.840
Enorm ja, dan is zo'n
kar wel makkelijk.

00:07:59.200 --> 00:08:02.040
Hallo. -Of de fiets
wordt veel gebruikt.

00:08:04.200 --> 00:08:05.600
Wat is Bejo eigenlijk?

00:08:05.640 --> 00:08:08.640
Bejo ontwikkelt en
produceert groentezaden.

00:08:09.640 --> 00:08:13.720
We zijn gespecialiseerd in
kool, wortel, biet, ui.

00:08:14.440 --> 00:08:15.880
En spinazie en selderij.

00:08:16.480 --> 00:08:17.760
Dit zijn toch bieten?

00:08:17.800 --> 00:08:20.120
Dit is een bietenplant,
ja. Die staat in bloei.

00:08:20.120 --> 00:08:22.600
Je kunt het zaad al een
beetje zien zitten.

00:08:23.160 --> 00:08:25.640
En daar is het jullie
uiteindelijk om te doen? -Ja.

00:08:29.760 --> 00:08:33.200
We gaan hier naar toe. Hier gaan we een
bijenvolk inzetten voor de bestuiving.

00:08:33.200 --> 00:08:35.120
Oke. Wat staat hier?

00:08:35.160 --> 00:08:37.280
Hier staat een
wortel te bloeien.

00:08:37.280 --> 00:08:39.360
En die heeft deze
bijen nodig? -Ja.

00:08:39.880 --> 00:08:42.080
Deze bloemen moeten
bestoven worden.

00:08:42.120 --> 00:08:45.000
Het stuifmeel moet naar de
stamper gebracht worden.

00:08:45.480 --> 00:08:47.720
Daar zijn de bijen
meesterlijk goed in.

00:08:48.160 --> 00:08:50.400
Je hoort ze echt.
Ze zijn opgewonden.

00:08:50.400 --> 00:08:52.560
Ze willen eruit. -Ja.
Ze willen aan het werk.

00:08:54.520 --> 00:08:57.160
Wat een klereherrie maken
die beesten. -Zeker.

00:08:57.200 --> 00:09:00.040
Zal ik hem openzetten?
-Daar gaan ze.

00:09:00.040 --> 00:09:04.040
Ze gaan aan het werk voor ons. Een
van de grootste werknemers van Bejo.

00:09:04.080 --> 00:09:06.040
De bijen? -Ja.

00:09:06.080 --> 00:09:10.080
Nu moet we een stapje achteruit
doen. -Ja, gaan ze steken?

00:09:10.120 --> 00:09:12.000
Nou al een beetje.

00:09:14.040 --> 00:09:16.080
Ze willen ons bestuiven
volgens mij.

00:09:17.360 --> 00:09:19.160
Wat een mooi gezicht
is dat. -Zeker.

00:09:19.800 --> 00:09:24.120
O, o. Ja, ze willen nu toch meer
doen waar ze voor aangenomen zijn.

00:09:24.160 --> 00:09:26.480
Ja. Ze hadden mij
ook al te pakken.

00:09:28.440 --> 00:09:31.640
Heb je er eentje binnen? -Ja,
er is er eentje op bezoek.

00:09:31.640 --> 00:09:33.560
Die mag weer terug.

00:09:35.480 --> 00:09:39.840
Er kwamen opeens een paar hobby-imkers
naar jullie toe en die zeiden van:

00:09:39.880 --> 00:09:41.800
Wij hebben de oplossing.

00:09:41.840 --> 00:09:46.080
Ja. We gaan een superbij creëren die
resistent is tegen de Varroamijt.

00:09:46.840 --> 00:09:50.240
We waren gelijk enthousiast. De
Varroamijt is een enorm groot probleem.

00:09:51.400 --> 00:09:54.440
Bejo selecteert ook op de
eigen groentegewassen...

00:09:54.480 --> 00:09:57.480
om die resistent te maken
tegen ziekten en plagen.

00:09:57.720 --> 00:09:59.720
Dus we dachten: Dit moet
ook bij bijen kunnen.

00:10:00.240 --> 00:10:02.760
Daar geloven jullie in
en dat gaat nu gebeuren.

00:10:02.800 --> 00:10:05.640
Ja, daar geloven we in, en wij
draaien ook mee in dat programma.

00:10:09.640 --> 00:10:13.360
De superbij moet nu op grote schaal
verspreid worden over Europa.

00:10:14.360 --> 00:10:17.800
Om dat voor elkaar te krijgen, moet
moeder natuur wel een handje helpen.

00:10:18.440 --> 00:10:21.497
Daarom is er een speciaal
bevruchtingstation...

00:10:21.522 --> 00:10:24.306
op het oerhollandse
schiereiland Marken.

00:10:25.520 --> 00:10:27.720
En waarom zitten
jullie op een eiland?

00:10:28.400 --> 00:10:32.920
Omdat de koninginnen worden
bevrucht in de lucht.

00:10:33.360 --> 00:10:35.560
Door gemiddeld 15 mannetjes.

00:10:36.520 --> 00:10:40.440
En zo'n koningin kan 3 km
vliegen. En zo'n dar ook.

00:10:41.560 --> 00:10:43.880
Een dar is een
mannetjesbij. -Ja.

00:10:44.400 --> 00:10:47.120
Maar ze hebben oriëntatie
van het land nodig om...

00:10:47.160 --> 00:10:49.360
weer terug te kunnen
komen bij de kast.

00:10:50.120 --> 00:10:54.160
En op water zijn ze de oriëntatie
kwijt, ze vliegen niet over water.

00:10:57.610 --> 00:11:02.766
Een internationaal netwerk van professionele
imkers komen hier allemaal voor EEN doel.

00:11:03.240 --> 00:11:06.840
Hun beste koningin laten bevruchten
door mannelijke superbijen.

00:11:07.520 --> 00:11:10.240
Ze verzamelen op een
parkeerplaats net voor Marken.

00:11:11.120 --> 00:11:14.200
Het lijkt wel alsof hier een
geheime goudhandel plaatsvindt.

00:11:14.640 --> 00:11:18.640
Wat gebeurt hier? -Hier worden
de volkjes aangeleverd.

00:11:19.480 --> 00:11:22.760
Die straks naar het
bevruchtingstation gaan.

00:11:22.760 --> 00:11:26.760
Daar blijven ze twee weken en na die
twee weken, als ze dan bevrucht zijn...

00:11:26.800 --> 00:11:29.160
dan zijn ze bevrucht
door die zuivere darren.

00:11:30.560 --> 00:11:34.160
Waarom moeten ze hier op die
parkeerplaats gebracht worden?

00:11:34.200 --> 00:11:38.000
Omdat je niet Marken mag met
de auto. Dat is verboden.

00:11:38.040 --> 00:11:40.080
Waar komt u met
deze bijen vandaan?

00:11:40.080 --> 00:11:43.720
België. West-Vlaanderen.
-En wat zit hier in?

00:11:43.760 --> 00:11:49.120
De koninginnen zitten per
4. Er zitten hier 16 in.

00:11:49.720 --> 00:11:52.440
U komt helemaal uit..?
-300 kilometer.

00:11:52.640 --> 00:11:56.840
Uit België, om hier op Marken
de bijen te laten bevruchten?

00:11:58.000 --> 00:12:01.280
Ja, dat kan alleen in
Nederland, nergens anders.

00:12:02.040 --> 00:12:04.880
Waar komt u vandaan?
-Nivelles, Nijvel

00:12:06.120 --> 00:12:08.480
Dat is een behoorlijk
eindje kachelen.

00:12:09.080 --> 00:12:13.520
Hoe mooi is het als je straks een superbij
krijgt die resistent is tegen de Varroa?

00:12:13.560 --> 00:12:14.760
Dat zou fantastisch zijn.

00:12:19.040 --> 00:12:21.520
Het is zaterdagavond, 19.00 uur.

00:12:21.520 --> 00:12:24.242
Uit alle windstreken van
Nederland, België en ook...

00:12:24.267 --> 00:12:26.800
Duitsland zijn hier mensen
bij elkaar gekomen.

00:12:26.840 --> 00:12:31.680
De imkers zelf mogen Marken niet op, die
moeten hun koninginnen hier achterlaten.

00:12:31.720 --> 00:12:34.920
Die worden straks meegenomen om
daar allemaal bevrucht te worden.

00:12:37.120 --> 00:12:40.920
Ambrosius vanavond even aanroepen.
Ja. De heilige Ambrosius.

00:12:41.000 --> 00:12:44.120
Die moeten we even aanroepen
en dan lukt het zeker.

00:12:44.680 --> 00:12:47.600
Ik heb ze een beetje
Viagra gegeven. Ha ha ha.

00:12:53.080 --> 00:12:55.400
Ja, daar gaat een
aanhanger met goud.

00:12:56.640 --> 00:12:58.120
Speciale koninginnen.

00:13:00.000 --> 00:13:03.080
En de koninginnen zijn ook
een beetje de hoop voor..?

00:13:03.120 --> 00:13:05.120
Voor de toekomst. -Ja?

00:13:05.160 --> 00:13:07.733
Dat we over een paar
jaar de bijen niet meer...

00:13:07.758 --> 00:13:10.159
met chemische troep
hoeven te behandelen.

00:13:12.040 --> 00:13:16.520
Vanaf dit moment zullen imkers uit heel
Europa koninginnen blijven aanleveren...

00:13:16.560 --> 00:13:21.080
zodat de superbij zich als een
olievlek over Europa verspreidt.

00:13:22.680 --> 00:13:26.640
We krijgen speciale toestemming om te
kijken hoe het bevruchtingsstation werkt.

00:13:26.640 --> 00:13:28.480
Wat gaan die bijen hier
doen uiteindelijk?

00:13:28.520 --> 00:13:30.440
De kastjes worden
neergezet en dan?

00:13:30.440 --> 00:13:34.800
Dan oriënteren ze
zich in dit gebied.

00:13:34.800 --> 00:13:37.240
Dat ze precies weten in
welk kastje ze moeten.

00:13:37.240 --> 00:13:39.680
Dat weten ze echt op een
paar centimeter nauwkeurig.

00:13:39.720 --> 00:13:43.680
Dan gaat ze meestal de dag
erop op bruidsvlucht.

00:13:44.120 --> 00:13:47.560
Dat is een vlucht waarbij
ze gaat paren met mannen.

00:13:47.880 --> 00:13:51.240
Wat gebeurt er dan? Gaat ze naar
een bepaalde plek toe? -Ja.

00:13:51.240 --> 00:13:56.160
Maar omdat hier een overmaat aan
mannetjes staat, op dit station...

00:13:56.160 --> 00:13:59.920
zie je gewoon dat te koningin eruit
komt als het 'n beetje mooi weer is.

00:14:00.000 --> 00:14:05.760
Die is 3, 4 meter verder weg en dan komen
honderden van die mannen achter haar aan.

00:14:05.760 --> 00:14:07.560
Dan wordt ze bevrucht.

00:14:19.200 --> 00:14:22.480
Het hele project wordt uitgevoerd
met honderden vrijwilligers.

00:14:22.520 --> 00:14:25.560
Ze werken dag en nacht aan
het slagen van de superbij.

00:14:25.560 --> 00:14:29.920
Maar tot grote frustratie krijgen
ze nauwelijks hulp van buitenaf.

00:14:29.920 --> 00:14:32.680
Er is geen enkele ondersteuning
vanuit de overheid.

00:14:32.720 --> 00:14:34.280
Het is allemaal
liefdewerk oud papier?

00:14:34.280 --> 00:14:41.160
99,9999 procent is het liefdewerk
oud papier. Tenminste voor mij.

00:14:41.160 --> 00:14:44.520
Dat is eigenlijk waanzinnig als je
ziet dat zo'n groot probleem...

00:14:44.520 --> 00:14:47.200
zou kunnen worden opgelost door
wat jullie hier doen. -Ja.

00:14:48.480 --> 00:14:51.920
Mijn vrouw heeft een grote foto van
mij in de slaapkamer neergezet.

00:14:52.040 --> 00:14:55.560
Het kost echt heel veel werk.
-Ja. Het bevruchtingsstation...

00:14:55.560 --> 00:14:59.600
naast je gewone imkerij en naast je
werk, dat is al ontzettend veel werk.

00:15:00.280 --> 00:15:04.320
Als je ziet hoeveel uren we aan
werk hebben om het zo te krijgen.

00:15:04.360 --> 00:15:06.200
Dat de mensen kunnen
komen met de kastjes.

00:15:06.240 --> 00:15:10.120
En het hangt natuurlijk
als een strop om je nek.

00:15:10.160 --> 00:15:13.840
Iedereen komt met de koninginnen en
als de darrenvolken niet oke zijn...

00:15:13.880 --> 00:15:17.520
is het resultaat ook
slecht. Dat wil je niet.

00:15:17.560 --> 00:15:20.480
Maar u doet het met
liefde? -Ja. Nog steeds.

00:15:23.126 --> 00:15:25.745
De toekomst van de
voedselproductie in handen...

00:15:25.770 --> 00:15:28.080
van een groep Nederlandse
vrijwilligers.

00:15:28.080 --> 00:15:31.240
Ook Bejo Zaden heeft de hoop
op het project gevestigd.

00:15:31.280 --> 00:15:35.080
Anders blijft er in de toekomst
weinig over van hun pakhuizen.

00:15:35.120 --> 00:15:37.546
Als je de bijen niet zou
laten bevruchten,

00:15:37.571 --> 00:15:40.440
zou je een groot deel van
wat hier staat kwijt zijn?

00:15:40.480 --> 00:15:43.120
80 procent zou er niet wezen.

00:15:43.160 --> 00:15:46.240
Dan zou er 20 procent van het
hele gebeuren overblijven.

00:15:50.240 --> 00:15:53.240
En daarom schiet Bejo de
hobby-imkers nu te hulp.

00:15:55.320 --> 00:15:57.400
1, 2, daar is de bevalling.

00:15:58.800 --> 00:16:00.800
De bijenbevalling.

00:16:02.120 --> 00:16:04.040
Dit is nu een
volwassen bij? -Ja.

00:16:05.080 --> 00:16:07.080
Hier zit er nog een op
het punt van geboorte.

00:16:07.120 --> 00:16:10.760
Ja, dit hele raampje is eigenlijk
op het punt dat de bijen uitlopen.

00:16:11.720 --> 00:16:15.480
We zoeken eigenlijk in
het DNA van de bijen...

00:16:15.520 --> 00:16:19.600
of we daar een merker kunnen vinden,
dat is een klein stukje DNA...

00:16:19.640 --> 00:16:23.280
wat de eigenschappen heeft voor
het opruimen van de Varroamijt.

00:16:23.680 --> 00:16:26.478
Als we dat hebben, kunnen
we heel snel volken...

00:16:26.503 --> 00:16:29.664
controleren of ze die
eigenschappen hebben of niet.

00:16:30.120 --> 00:16:33.160
En dan kun je de Varroamijt
eerder uitgeroeid hebben?

00:16:33.200 --> 00:16:36.760
Ja, dan kun je binnen no-time volken
selecteren die de eigenschap hebben.

00:16:37.200 --> 00:16:41.560
Maar dit is echt iets anders
dan de kleine laboratoriums...

00:16:41.600 --> 00:16:44.600
die ik heb gezien in de achtertuinen
van imkers. -Zeker weten.

00:16:44.640 --> 00:16:48.600
Bejo is een internationaal bedrijf,
dat zit over 30 landen in de wereld.

00:16:48.600 --> 00:16:51.840
Ze hebben uitstekende faciliteiten
om lab-onderzoek te doen.

00:16:52.200 --> 00:16:54.400
Dat betekent dat als
jullie dat doen...

00:16:54.440 --> 00:16:58.440
dat je met veel power het project
van de superbij ondersteunt.

00:16:58.800 --> 00:17:01.760
Absoluut, ja. Je hebt gewoon
veel betere omstandigheden.

00:17:03.880 --> 00:17:07.920
Nederland als epicentrum voor de
wereldwijde redding van de honingbij.

00:17:08.040 --> 00:17:11.520
Een indrukwekkend project dat
wij natuurlijk blijven volgen.

00:17:12.360 --> 00:17:15.200
Het is toch fantastisch
als dit lukt.

00:17:15.240 --> 00:17:18.800
En het is een natuurlijk proces.
De bijen doen het zelf.

00:17:20.080 --> 00:17:23.781
Als je heel realistisch bent, hoe lang
zou het kunnen of moeten duren...

00:17:23.806 --> 00:17:27.800
voordat je dit project over Nederland
en de rest van Europa hebt uitgerold?

00:17:27.800 --> 00:17:31.800
Als je iedereen mee krijgt,
alle organisaties...

00:17:31.800 --> 00:17:34.800
dan heb je binnen 10
jaar een resistente bij.

00:17:39.640 --> 00:17:41.680
Dit was Brandpunt
Plus voor vanavond.

00:17:41.680 --> 00:17:43.400
Donderdag om 21.00
uur zijn we er weer.

00:17:46.280 --> 00:17:47.760
En hoe krijg je
het sperma eruit?

00:17:47.800 --> 00:17:49.920
Dan moet hij eerst een
erectie hebben, he.

00:17:50.000 --> 00:17:51.200
Ik zeg: Bijenporno.